Sinds de opkomst van kunstmatige intelligentie, met name ChatGPT en Midjourney, zijn de media overspoeld met vragen en problemen die te maken hebben met kunstmatige intelligentie. Een van de meest intrigerende aspecten is het eigendom van auteursrecht op de artistieke creaties van kunstmatige intelligentie.
Ter herinnering: auteursrecht bestaat uit de voorrechten die de wet toekent aan de makers van literaire en artistieke werken. Om in aanmerking te komen voor auteursrechtelijke bescherming moet een werk het resultaat zijn van een creatieve activiteit, het moet geformatteerd zijn en het moet origineel zijn, d.w.z. het moet de persoonlijkheid van de auteur weerspiegelen. Dit element wordt per geval beoordeeld.
Hoe zit het met werken die worden gegenereerd en gecreëerd door kunstmatige intelligentie-tools? Kunnen deze worden beschouwd als werken in de zin van de auteurswet? Is auteursrecht voorbehouden aan mensen of kunnen computerprogramma’s er gebruik van maken? Wie bezit het auteursrecht op deze creaties? Er zijn zoveel vragen die gesteld moeten worden.
Kunstmatige intelligentie kan op twee verschillende manieren ingeschakeld worden: ofwel dient het als hulpmiddel voor mensen (camera, retoucheersoftware, etc.), ofwel creëert het volledig autonoom en zonder menselijke tussenkomst.
In het eerste geval is de kwestie van eigendom niet aan de orde. Als aan het criterium van originaliteit wordt voldaan, kan het werk worden beschermd en is de menselijke auteur normaal gesproken de eigenaar.
In het tweede geval daarentegen is het antwoord niet zo voor de hand liggend. Zoals we weten, gebruiken AI-tools miljoenen gegevens (afbeeldingen, teksten, liedjes, enz.) die door mensen zijn geproduceerd om nieuwe inhoud te genereren die het resultaat is van een denkproces dat gelijkwaardig is aan dat van mensen. Kunnen we, gezien dit feit, zeggen dat deze AI-tools echt iets gecreëerd hebben, in de zin van auteursrecht, of is het gewoon een assemblage van reeds bestaande werken?
Deze vraag is des te belangrijker omdat het verstrekkende gevolgen kan hebben voor het auteursrecht en enorme repercussies op commercieel gebied. Immers, als het auteursrecht niet wordt erkend voor deze nieuwe werken die door AI worden gecreëerd, waarom zouden we dan doorgaan met het ontwikkelen van dergelijke tools als investeerders geen economisch voordeel kunnen halen uit auteursrechtelijke bescherming?
Op dit moment lijkt bescherming voor dergelijke werken dan ook uitgesloten. In veel landen behoudt de nationale wetgeving auteursrechtelijke bescherming voor aan werken die door een mens zijn gemaakt.
In de zaak Infopaq International A/S tegen Danske Dogbaldes Forening stelde het Hof van Justitie van de Europese Unie dat “het auteursrecht alleen van toepassing is op originele werken en dat originaliteit hand in hand gaat met de eigen intellectuele schepping van de auteur”, wat betekent dat menselijke tussenkomst vereist is om een werk auteursrechtelijke bescherming te laten genieten. Er is echter nog geen Europese rechtbank die zich echt over deze kwestie heeft uitgesproken. Een van de redenen hiervoor is de snelheid waarmee AI-technologieën zich ontwikkelen.
Een ander probleem is dat AI zich voedt met bestaande inhoud om nieuwe inhoud te creëren. AI zou niet bestaan zonder de ruwe gegevens die het verzamelt om zijn database vorm te geven en te voeden.
Hoewel deze reeds bestaande inhoud wordt beschermd door het auteursrecht, is er voorafgaande toestemming van de auteur van het werk nodig voordat het kan worden gereproduceerd.
Sommige kunstenaars hebben een klacht ingediend tegen AI-tools en beschuldigen hen ervan hun werken te gebruiken om hun databases te voeden zonder toestemming of financiële compensatie. Ze willen deze praktijk verbieden of anders eisen ze betaald te worden.
De moeilijkheid in dit debat ligt in het bewijs: hoe bewijs je dat AI de auteur zijn werk (het werk dat eerder door de mens is gemaakt) heeft gebruikt om een nieuw werk te maken? En als ik iets creëer met behulp van AI die per definitie gebaseerd is op reeds bestaande werken die auteursrechtelijk beschermd zijn, wie kan dan claimen de auteur van het werk te zijn: degene die de database van de AI gevoed heeft, de persoon die de AI-tool begeleidde bij het creëren van het nieuwe werk of de AI-tool zelf?
We hopen snel antwoorden te hebben op al deze vragen.
Zin om meer te lezen?
