Een magazine maak je niet alleen. Het is keer op keer het resultaat van een vruchtbaar samenspel tussen allerlei profielen. Die vlieger gaat zeker ook op voor Apache Magazine, het tijdschrift van het gelijknamig onafhankelijk onderzoeksplatform. Bram Souffreau stond mee aan de wieg van Apache en vertelt over zijn rol als zakelijk coördinator, de journalistieke impact van het medium en natuurlijk het magazine.
Rond de eeuwwisseling ging Bram Souffreau van start bij het intussen ter ziele gegane Metro, waar hij tot de eerste lichting redacteurs behoorde. Zijn journalistieke carrière kende vervolgens tussenstops bij Gazet van Antwerpen en Het Belang van Limburg, tot hij in contact kwam met Tom Cochez, Georges Timmerman en de andere bezielers van wat we vandaag kennen als Apache. “Op dat moment hebben we plannen gesmeed om een nieuwswebsite te creëren met de focus op onderzoeksjournalistiek – een discipline die toen klappen kreeg – en diepgaande, kwaliteitsvolle stukken”, vertelt Souffreau. “We wilden echt iets anders bieden dan de snelle hap die de online omgeving in die tijd al typeerde.”
In 2009 zag Apache, dat tegenwoordig ook viermaal per jaar een magazine uitgeeft, het levenslicht. Met medeoprichter Bram Souffreau niet in een redactionele rol, maar als zakelijk coördinator. “Of ik zelf inhoud maken mis? Soms wel, maar in een kleine organisatie moet iemand die taak nu eenmaal voor z’n rekening nemen. Hoe dan ook ben ik nooit een echte onderzoeksjournalist geweest. En uiteindelijk maakt die kleinschaligheid het ook wel mogelijk om eveneens mee na te denken over het journalistieke.”
Non-editorial coordinator
Waar houdt de non-editorial coordinator van Apache zich zoal mee bezig? “Samen met de marketeer, de copywriter en de uitgever ga ik op zoek naar opportuniteiten om Apache te verkopen, om zoveel mogelijk lezers aan te trekken. Verder coördineer ik de financiering, waar ook een aanzienlijk administratief luik aan vasthangt. Daar hebben we als kleine speler immers geen personeel voor.”
Wat de inkomstenstroom betreft, kunnen we niet rond het feit dat Apache volkomen advertentievrij opereert. Een behoorlijk zeldzame insteek in het medialandschap. “Initieel mikten we op een gratis website, waarbij we onze meerwaarde al doende zouden aantonen en zo middelen zouden verzamelen, maar dat was achteraf gezien niet de beste keuze. De nood aan een verdienmodel werd snel duidelijk.”
Sinds 2012 teert Apache op een abonnementenformule, al is dat niet de enige bron van inkomsten. “We zijn ook een coöperatie – wat we over de hele lijn doortrekken in ons beleid – en ontvangen daarnaast subsidies van allerlei Europese stichtingen. Volledig draaien op abonnementen, is op dit moment niet realistisch.”
100% onafhankelijk
Dat er zowel op de website van Apache als in het Apache Magazine geen advertenties te zien zijn, was natuurlijk geen uit de lucht gegrepen beslissing van Bram Souffreau en co. “We willen – met de steun van sympathisanten, lezers en journalisten – op eigen benen staan en geen invloed ervaren van adverteerders”, benadrukt hij. “Apache is een journalistiek 100% onafhankelijk medium en dat mag nooit veranderen.” Maakt dat de taak van een zakelijk coördinator niet nog uitdagender? “Het is voor alle media een grote uitdaging. Het is gewoon een andere manier van werken, met als prioriteit het werven van abonnementen.”
“Tegelijk moeten we er net als andere ondernemingen voor zorgen dat de inkomsten de uitgaven dekken. En oplossingen zoeken als dat niet het geval is. Het is aan ons om een slim personeelsbeleid te voeren – met een klein kernteam versterkt door freelancers – en slim om te gaan met onze raad van bestuur en met het smeden van strategische plannen.” Tevens probeert Apache goed in te spelen op trends of innovaties in het journalistieke landschap. “Nieuwe technologieën gebruiken we niet om indruk te maken, maar enkel als ze echt iets bijbrengen. Denk bijvoorbeeld aan datajournalistiek, waar we vandaag op inzetten.”
Een medium als Apache rendabel houden, is desalniettemin geen sinecure. “We zijn geen financieel hypergezonde organisatie. We hebben enkele winstgevende, maar nu ook een aantal verlieslatende jaren achter de rug. Het is uitdagend, maar met onze sterke ploeg doen we er alles aan om er een consistente positieve lijn in te krijgen. Ik sta er zeker niet alleen voor als zakelijk coördinator.”
Vierde macht
De onthullingen over bouwpromotoren die heel wat stof – en schadeclaims – deden opwaaien, zijn maar één voorbeeld van de cruciale rol die het onafhankelijk medium Apache inneemt in de Belgische nieuwsomgeving. “Onze stukken hebben zeker en vast impact. Vastgoed is inderdaad een van de domeinen waar we een onderzoeksjournalistieke voorloper zijn. We werken er al vijftien jaar op en zien het nu opgepikt worden door andere media. Tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen was het alleszins een thema.”
Apache neemt zijn rol van vierde macht duidelijk serieus en tegelijk laat het ook andere stemmen aan het woord. “Zij die in de toekomst belangrijk zullen zijn in het maatschappelijk debat, geven we graag al een plaats.” Een aanpak die andere media mogelijk inspireert, net als het businessmodel op zich. “We tonen aan dat er alternatieven bestaan voor het klassieke mediaverhaal van advertenties aangevuld met abonnementen, waarbij de nadruk veelal ligt op het genereren van verkeer met populaire artikels.”
Apache Magazine
Apache telt momenteel een kleine 6.000 websiteabonnees, die goed zijn voor 100.000 maandelijkse websitebezoeken, en daarnaast zo’n 1.500 afgesloten abonnementen op het vierjaarlijks magazine – een aantal dat stelselmatig groeit. Hoewel lezers een apart abonnement moeten afsluiten voor dit Apache Magazine, is het een integraal en bovenal herkenbaar onderdeel van het aanbod. “We werken eraan met dezelfde mensen en leggen dezelfde accenten. Het is even diepgaand maar nóg tijdlozer dan onze online content.”
Via de losse verkoop in dagbladhandels loopt de circulatie van het tijdschrift op tot 2.000 exemplaren. Elke uitgave telt een honderdtal pagina’s en is telkens ook een visueel pareltje. “We experimenteren met de lay-out en de graphics, maar evenzeer qua journalistieke formats. Je vindt er de klassiekers terug, zoals een interview of een reportage, maar ook fotoreportages, columns, een strip, een streepje poëzie, … Journalistiek kan absoluut verfrissend zijn.”
“Veel mensen hebben toch nood aan iets tastbaars”, verwijst Bram Souffreau tot slot naar de kracht van print. “Ook merken we dat de magazines gemakkelijker doorgegeven worden aan anderen, wat het een interessant middel maakt om een breder publiek te bereiken.” Maar ook in het kader van zijn persoonlijke opdracht om het nieuwsmerk goed in de markt te zetten, is Apache Magazine een troef. “We spelen het vaak uit in onze marketing en communicatie. Mensen vallen toch sneller voor een mooi tijdschrift dan voor een website.”
