Het vertrouwen in de media in België en Nederland is groot in vergelijking met sommige andere landen (Westerse) landen. Sociale media platforms genieten in heel Europa wel het minste vertrouwen van de mensen, maar ondertussen neemt het gebruik ervan voor nieuwsgaring toe, vooral bij jongeren. Reuters dook dieper in de materie in hun Digital News Report 2021.
Lees ook: Instagram haalt Facebook definitief in als jongerenmedium
Jongeren gaan anders om met nieuwscontent dan ouderen. Aangezien deze generatie vrijwel overal ter wereld mediawijs is opgegroeid, beschikt ze over een breed spectrum aan digitale informatiebronnen en neemt ze in principe geen enkel nieuwsfeit zomaar voor waar aan.
Nieuws is niet de hoofdreden
Het gaat nog altijd om de minderheid van de sociale mediagebruikers (behalve op Facebook en Twitter) die nieuws via deze kanalen consumeert. Doordat het gebruik van sociale media steeds verder toeneemt en alomvattend wordt (bv. social commerce), is contact met nieuws, al dan niet gezocht, een belangrijk thema voor de toekomst van nieuwsorganisaties.
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws is meestal niet de hoofdreden van social mediagebruik, bevestigt Reuters. Jongeren gebruiken vaak een zoekmachine om naar een nieuwssite te gaan of berichten op te zoeken. Ze gaan zelden direct naar nieuwssites of -apps en dat geldt vooral voor degenen die weinig interesse in nieuws hebben.
Voor de maatschappelijke relevantie van nieuwsorganisaties is het bereiken van deze groepen juist belangrijk. Gezien de tijd die mensen besteden aan sociale netwerken en de gevaren van valse informatie en politieke propaganda, moeten journalisten en nieuwsorganisaties manieren vinden om zich aan te passen aan deze meer informele omgevingen, stelt Reuters in het rapport.
Welke sociale media gebruiken mensen voor nieuws?
In het onderzoek van Reuters werd Facebook veel vaker genoemd als een netwerk waar mensen nieuws tegenkomen. Verdere bevraging wees echter uit dat het meestal geen platform is waar mensen op zoek gaan naar nieuws. Het gaat eerder om incidenteel oppikken van informatie en om vervolgens te reageren en te debatteren.
YouTube is voor velen een plaats om alternatieve perspectieven te vinden of gewoon een leuke, vermakelijke omgeving. Andere netwerken zoals Instagram, Snapchat en TikTok zijn er voor entertainment en plezier, en daarnaast ook nog een beetje nieuws.
Twitter wordt daarentegen vaak veel meer gezien als een primaire bestemming voor nieuws. Het platform wordt in de Westerse wereld veel gebruikt door journalisten en politici om nieuws als eerste naar buiten te brengen. Daardoor trekt het gebruikers met een sterke nieuwsinteresse. Toch gaat dat in een land als het VK nog altijd om slechts 3% van de totale bevolking die het platform bewust voor nieuws gebruikt (21% van de Twittergebruikers).
Welke bronnen doen het goed op sociale media?
Zowel op Facebook als Twitter zegt het grootste deel van de nieuwsgebruikers dat ze het meest geneigd zijn aandacht te schenken aan reguliere media en journalisten. Veel gebruikers waarderen echter ook de alternatieve perspectieven die ze daar aantreffen.
Op YouTube is de aandacht meestal gelijk verdeeld over nieuws- en entertainmentbronnen, waaronder beroemdheden, politici en gewone mensen.
Juist degenen die het nieuws minder vertrouwen, zijn meer geneigd om alternatieve bronnen te zoeken. Zij schenken minder aandacht aan de reguliere nieuwsuitzendingen.
Waar gaat het over?
Veel van het nieuws dat circuleert op Instagram, Snapchat en TikTok heeft te maken met onderwerpen als gezondheid, mode en seksualiteit. Het gaat veel minder over ’traditionele’ nieuwsonderwerpen, zoals politiek of economie.
De focus op fun en entertainment betekent niet dat jongeren niet bereid zijn om op deze platforms over ‘serieuze’ zaken te praten. Integendeel, van klimaatverandering tot Black Lives Matter, veel jonge mensen gebruiken hun creativiteit om het bewustzijn te vergroten over de problemen die hen bezighouden.
Influencers en beroemdheden: goed of slecht?
Beroemdheden en influencers spelen soms een sleutelrol in deze discussies. In het beste geval vergroten zij het bewustzijn door zich uit te spreken over belangrijke kwesties; in het slechtste geval verspreiden zij valse of misleidende informatie.
Zo bleken zij een van de belangrijkste verspreiders van verkeerde informatie over vaccins en de link met 5G-netwerken te zijn via sociale media, aldus Reuters. Het instituut vraagt zich dan ook af of journalisten en nieuwsorganisaties een prominentere rol zouden kunnen spelen op deze platformen om deze trend tegen te gaan.
InstaFactcheck en TikTokNieuws
Nieuwsorganisaties beginnen het belang van deelname aan sociale mediaomgevingen in te zien. Verschillende journalisten hebben daar ook al mee geëxperimenteerd. De ‘TikTok-man’ van de Washington Post, Dave Jorgenson, maakt bijvoorbeeld regelmatig grappige spoofs die aan het nieuws zijn gekoppeld. En The Guardian produceert het ‘Fake or for Real?’-segment op Instagram, waar een jonge journalist de beweringen van de week doorneemt met behulp van de quizfunctie van het platform.
Sommige netwerken, zoals Snapchat, hebben een aparte ruimte voor nieuws. Maar op Instagram en TikTok versmelten nieuwsverhalen met video’s en afbeeldingen die andere gebruikers delen. Dat is een ongewone en lastig te navigeren omgeving voor traditionele nieuwsorganisaties.
Aangezien de algoritmen voornamelijk worden aangedreven door populariteit en relevantie, moet inhoud zeer aantrekkelijk zijn om een breed publiek te bereiken. Dit is misschien nog belangrijker voor redacties die actief gebruik maken van TikTok (of dat van plan zijn), waar gebruikers de meeste tijd besteden aan het ‘doorbladeren’ van honderden video’s op de ‘Voor jou’-pagina.
Journalistiek bedrijven op sociale media kan door het eenvoudigweg aanpassen van bestaande inhoud met behulp van nieuwe formaten, maar het kan ook een geheel nieuwe benadering vereisen met op maat gemaakte inhoud, een diverse agenda en meer redactionele vrijheid voor jongere journalisten.
Bron: Reuters Digital News Report 2021
Lees ook:
- Nieuws: post-millennials nemen wel, maar geven weinig
- Havas Meaningful Media: magazine- en nieuwsmedia meest relevant voor consument
- Is non-profit een oplossing voor nieuwsvoorziening?
- Ook bij nieuwsconsumptie spelen genderverschillen een rol
